رئیس کمیته علمی ستاد ملی مبارزه با کرونا گفت: با توجه به انتشار نتایج مطالعه بالینی بزرگ سازمان جهانی بهداشت (WHO) موسوم به Solidarity trial، احتمال تغییر در پروتکل درمانی کرونا در ایران و کاهش مصرف داروی رمدسیویر وجود دارد.

مصطفی قانعی در گفت‌وگو با خبرنگار فانا افزود: داروی رمدسیویر از زمانی که وارد ایران شد و در کمیته علمی ستاد کرونا در آن بحث شد، به عنوان یک داروی اصلی قلمداد نشد چون این دارو به هیچ‌وجه نتوانسته بود حتی در مطالعات اولیه میزان مرگ ناشی از COVID-19 را کاهش دهد و ادعایی هم در این زمینه مطرح نشده بود و فقط عنوان شده بود که این دارو کمی سرعت بهبود علائم بیماری را تسریع می‌کند اما مانع رفتن بیماران به ICU و کاهش مرگ نمی‌شود.

او با بیان اینکه داروی رمدسیویر در پروتکل درمان کرونا به عنوان داروی اصلی قلمداد نشد و نتایج مطالعه اخیر WHO نشان داد که حتی ادعای قبلی مبنی بر تاثیرگذاری این دارو روی بهبود بیماران نیز مشاهده نشده است، توضیح داد: مطالعه WHO از نظر تعداد بیمار و مراکز تست دارو در حدی است که می‌توان به آن اعتماد کرد.

وی تاکید کرد: تا این لحظه تنها دارویی که در درمان کرونا موثر بوده و توانسته نرخ مرگ و میر ناشی از این بیماری را کاهش دهد، داروهای کورتیکواستروئید شامل دگزامتازون، پردنیزولون و … هستند که وارد پروتکل درمانی هم شده‌اند. در اسفند ماه آمریکا و اروپا علیه این دارو بودند اما حالا پی برده‌اند که این داروها در درمان کرونا موثر است.

 

رئیس کمیته علمی ستاد ملی مبارزه با کرونا با بیان اینکه من هم اخباری درباره بیمه شدن داروی رمدسیویر را شنیده‌ام، افزود: اگر این اخبار صحت داشته باشد، به نظر من مکانیسم بیمه عجله کرده درحالی‌که هنوز شواهد علمی قطعی درباره این دارو وجود ندارد.

قانعی تصریح کرد: ممکن است در فضای کلی کشور هر بحثی درباره داروهای کرونا مطرح شود اما ما در کمیته علمی این مسائل را فارغ از نام دارو و سازنده آن، بسیار دقیق بررسی می‌کنیم. اینکه دارویی اثربخشی ندارد اما همچنان تجویز می‌شود، می‌تواند تبعات سنگین اقتصادی و علمی برای کشور و بیماران داشته باشد.

وی گفت: کمیته علمی ستاد کرونا هر سه‌شنبه جلسه دارد و در جلسه آینده این کمیته نیز به احتمال زیاد بحث داروی رمدسیویر مطرح خواهد شد و به احتمال زیاد بحث محدود شدن مصرف این دارو نیز با توجه به نتایج مطالعه WHO مورد بحث و تصمیم‌گیری قرار خواهد گرفت. اگر چنین تصمیمی گرفته شود از پزشکان خواهیم خواست تا تجویز این دارو را برای بیماران کرونا محدود کنند. مطالعه WHO برای پزشکان دلیل کافی است تا با تجویز غیرمنطقی داروی رمدسیویر بار هزینه‌ای برای دولت و بیماران و حتی عوارض برای بیماران ایجاد نکنند.

قانعی با بیان اینکه اثربخشی داروی رمدسیویر در زمینه درمان کرونا تقریبا برابر با هیدروکسی کلروکین بوده است، توضیح داد: بهرحال باید از جنگ تبلیغاتی بین شرکت‌های دارویی آگاه باشیم و مثلا در ماجرای هیدروکسی کلروکین و رمدسیویر نیز چنین جنگی بین شرکت‌های سازنده رخ داد.

او درباره داروی اینترفرون نیز که براساس نتایج مطالعه WHO در زمینه کاهش مرگ و میزان بستری بیماران کرونا فاقد اثربخشی لازم تشخیص داده شده است، اظهار کرد: تجویز داروی اینترفرون در بیماران کرونا باید در فاز اولیه شروع شود اما اینکه برخی همکاران عنوان کردند که این دارو میزان مرگ بیماران کرونا را تا یک پنجم کاهش می‌دهد، چنین چیزی صحت نداشت و نتایج مطالعات بعدی هم نشان داد که چنین چیزی نبوده است. ما آمار مرگ بیماران کرونا در بیمارستان‌های مختلف را به تفکیک داریم و به هیچ وجه مصرف داروی اینترفرون باعث کاهش مرگ بیماران نشده است.

وی تاکید کرد: خوشحال نیستیم از اینکه فعلا هیچ داروی قطعی برای درمان کرونا نداریم و تقریبا همه تحقیقات به جز یکی شکسته خورده است یعنی در فاز اولیه بیماری وقتی که ویروس تکثیر می‌شود، هیچ داروی موثری نداریم.

رئیس کمیته علمی ستاد ملی مبارزه با کرونا درباره درمان‌های آنتی‌بادی COVID-19 نیز گفت: امکان تولید این درمان‌ها در کشور وجود دارد و اخیرا نیز یک پالایشگاه با قابلیت تولید این درمان‌ها در کشور افتتاح شد اما هنوز یک تحقیق جدی در این زمینه انجام نشده است و اینکه چه بیمارانی کاندید دریافت این درمان‌ها هم هستند نیز هنوز مشخص نیست.

گفتنی است براساس نتایج مطالعه بالینی بزرگ انجام شده توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) موسوم به مطالعه Solidarity، داروی رمدسیویر روی طول بستری بیماران مبتلا به COVID-19 در بیمارستان یا شانس بقای آنها، بدون تاثیر یا کم‌تاثیر است.

در این مطالعه تاثیر چهار رژیم دارویی رمدسیویر، هیدروکسی‌کلروکین، ترکیب دارویی ضد HIV لوپیناویر/ریتوناویر و اینترفرون روی ۱۱۲۶۶ بیمار بزرگسال در بیش از ۳۰ کشور جهان ارزیابی شد.

نتایج این مطالعه نشان داد که هر چهار رژیم دارویی یادشده روی مرگ‌ومیر یا طول بستری بیماران COVID-19 در بیمارستان بدون تاثیر یا کم‌تاثیر هستند.

نتایج این مطالعه هنوز بررسی نشده و روی سایت medRxiv بارگذاری شده است.

گفتنی است در این مطالعه، ایران نیز شرکت داشته و رضا ملک‌زاده جزو نویسندگان مقاله مربوط به نتایج این مطالعه و کمیته راهبری آن بوده است.

 

گفت‌وگو از محمدجواد به‌آبادی